تبلیغات
**مقالات روانشناسی** - به اوضاع اقتصادی خانواده سر و سامان دهید

سه شنبه 7 دی 1389  01:04 ق.ظ    ویرایش: پنجشنبه 9 دی 1389 12:38 ق.ظ
نوع مطلب: مقالات روانشناسی ،

● اندازه نگه دار که اندازه نکوست

دخل و خرجمان به هم نمی خورد، همیشه هشتمان گرو نه مان است، آرزوی همه چیز به دلمان مانده، وسط ماه کفگیرمان به ته دیگ می خورد، حقوقمان فقط کفاف چیپس و پفک بچه ها را می دهد، نمی دانم انگار کف دستش سوراخ است تا پول می گیرد غیب می شود، حقوق کارمندی که فقط رفع گدایی است و...

من وظیفه ای ندارم پولم را خرج زندگی کنم، خرج خانه وظیفه مرد است. پول من مال خودم است، پول تو مال همه اهل خانه است. خانه باید به نام زن باشد ... ماشین هم به نام زن باشد، چون او باید به آینده اش اطمینان داشته باشد!

چه جملات آشنایی، این حرف ها خیلی جاها به گوشمان خورده و خیلی وقت ها خنده مان را درآورده و بعضی وقت ها کوه بغض را در گلویمان نشانده. کسی که این جملات را می گوید واقعا فقیر است؟ آیا او مصداق المفلس فی امان الله است؟ یعنی واقعا پول جن است و او بسم الله؟ یا زورش به گرانی نمی رسد و همیشه در رقابت با تورم جا می ماند یا این که درآمدش بد نیست اما بلد نیست آنها را چطور خرج کند؟

واقعا پول من، پول تو کردن ها تا چه حدی باید باشد. زن کارمند در مقابل همسرش چه وظایفی دارد؟ این گونه من و تو کردن ها چقدر استحکام خانواده را دچار بحران می کند.

جواب هرکدام از این گزینه ها می تواند این باشد، چون این که گرانی زیاد است و تورم با سرعت می تازد و خیلی ها زورشان به آن نمی رسد به همان اندازه واقعی است که خیلی ها اگر چه دستشان خالی نیست اما چون خرج کردن را بلد نیستند همیشه پول کم می آورند. پول خرج کردن به اندازه ای که خانواده در رفاهی نسبی زندگی کند و در عین حال هر ماه نیز پس اندازی باقی بماند واقعا یک هنر است چون وقتی همان روز مبادایی که همه ما از آن می ترسیم سرمی رسد آنوقت شیرینی داشتن یک پس انداز هر چند اندک تا مدت ها زیر دندان می ماند. اما واقعا چه تعداد از آدم ها چنین مهارتی برای سامان دادن به اوضاع اقتصادی شان را دارند؟

● نه خساست، نه حسرت به دل بودن

حساب آدم های ثروتمند همیشه از آدم های معمولی جداست چون آنها به اندازه ای درآمد، پس انداز و پشتوانه دارند که اگر روزی کمی زیادتر از حد معمول خرج کنند باز هم کم نمی آورند. پس روی سخن ما با آدم های سطح متوسط و ضعیف است که باید در خرج کردن دست به عصا باشند.

البته دست به عصا زندگی کردن هرگز به معنی خساست به خرج دادن نیست یعنی این که پول را بیشتر از خودت یا اعضای خانواده ات دوست داشته باشی یا حاضر شوی به خاطر پس انداز کردن و اندوختن برای روز مبادا ، اطرافیانت را ناراحت کنی. در واقع درست و بجا خرج کردن، حسابش از خست به خرج دادن جداست چون آدم خسیس حتی وقتی پول نسبتا خوبی هم دارد و می داند اگر کمی بیشتر از قبل خرج کند اتفاق بدی نمی افتد و اقتصاد خانواده اش به هم نمی ریزد باز هم از دست در جیب کردن هراس دارد ولی کسی که با حساب و کتاب خرج می کند می داند که چه مقدار پول را برای چه کاری و چه زمانی در نظر بگیرد.

پس شاید بدترین شیوه مدیریت اقتصاد خانواده، حبس کردن اسکناس ها در جیب یا حساب های بانکی باشد در حالی که حسرت داشتن همه چیزهای خوب دنیا به دل اعضای خانواده مانده و آنها در حالی که می توانند خوب زندگی کنند، اما اوضاع رقت باری دارند. بنابر این اگر خواستید مدیریت مالی خانواده را به عهده بگیرید ابتدا مرز مدیریت را با خساست مشخص کنید و مرتب به خود یادآوری کنید که پول خرج نکردن و پس انداز کردن مساوی با داشتن زندگی راحت نیست.

● پای ما و گلیم اقتصاد

پایت را اندازه گلیمت دراز کن؛ شاید این یکی از قشنگ ترین و کاربردی ترین جملات دنیا باشد، وقتی به ما گوشزد می کند واقع بین باشیم و گلیم زندگی و دارایی مان هر چقدر است پایمان را به همان اندازه دراز کنیم. شاید این جمله بعضی ها را ناراحت کند یعنی نخواهند به قول خودشان قدیمی فکر کنند و بخواهند به قول امروزی ها آرزوهای بلندی در سر داشته باشند و به اندازه آرزوهایشان خرج کنند.

البته هیچ کس از داشتن زندگی راحت به اندازه آرزوهای بلندی که در سر دارد خسته نمی شود ولی ما حتی اگر نخواهیم بپذیریم، واقعیت این است که به جای زندگی در رویاها در دنیایی واقعی به سر می بریم که تقریبا بندرت حوادث آن طبق میل ما روی می دهد. پس برای مدیریت اقتصاد خانواده اول باید آدم های واقع بینی باشیم و با صداقت کامل به خودمان و اعضای خانواده مان بقبولانیم که توان مالی مان چقدر است و حداکثر تحرکات مالی مان تا چه حد می تواند باشد. وقتی اینچنین با خودمان و خانواده مان راستگو باشیم آن وقت می توانیم برنامه ریزهای درستی هم داشته باشیم چون ما توانسته ایم از آرزوها و خواسته هایمان که قابلیت اجرا ندارند فاصله بگیریم و به جای آن مرز گلیم زندگی مان را مشخص کنیم.

طبیعی است کسی که درآمد ماهانه و سالانه اش هیچ وقت از میزان مشخصی فراتر نمی رود، نمی تواند خیلی از کارهایی را که دلش می خواهد انجام دهد. این می تواند شرایط آزاردهنده ای بویژه در درازمدت ایجاد کند اما مگر چاره ای جز پذیرش وضع موجود وجود دارد؟

● روزی به نام مبادا

اسمش مبـــادا است اما زمانش معلوم نیست، می تواند یکی از همین روزها سر و کله اش پیدا شود، شاید هیچ وقت هم از راه نرسد، اما مردم خیلی از آن می ترسند و از روزی که مبادا آنها را با مشکل مواجه کند هراس دارند. بیشتر ما به روز مبادا فکر می کنیم و لااقل به زبان هم که شده برای آمدنش برنامه می ریزیم. شاید امروز همین روز مبادا باشد، همین امروز که به هزار و یک دلیل درآمدمان از همیشه کمتر شده و حالا چشممان به پس اندازی دوخته شده که برای روز مبادا جمع کرده ایم. وقتی روز مبادا سر می رسد داشتن یک پس انداز ناچیز هم می تواند دلگرم کننده باشد.

پس برگ برنده برای روز مبادا داشتن پس انداز است. البته امروز اوضاع اقتصادی بیشتر خانواده ها به حدی است که اگر شانس بیاورند بتوانند مایحتاج ماهانه شان را بدون دغدغه فراهم کنند چه برسد به آن که پس انداز هم داشته باشند ولی به هر حال برای رفع بخشی از نگرانی ها نسبت به آینده اقتصادی خانواده چاره ای جز پس انداز کردن هر چند اندک وجود ندارد.

البته شاید پس انداز کردن وقتی هنوز دست به کارش نشدی خیلی سخت به نظر برسد ولی با برخی اقدامات می شود مقداری پول کنار گذاشت. مثلا این که میزان خرید روزانه یا هفتگی ات را بیشتر از قبل کنترل کنی یا دست از خرج های اضافی و خرید چیزهایی که مدل های قدیمی ترش را داری دست برداری یا زندگی ات را براساس داشته هایت، نه خواسته هایت، پیش ببری. این روش ها واقعا می تواند کارساز باشد هر چند که هرگز نمی تواند شامل حال خانواده هایی باشد که درآمد ندارند یا سرپرستشان بیکار است چون آنها دخلی ندارند که خرجی داشته باشند.

● زن ها را جدی بگیرید

زن ها در مدیریت اقتصاد خانواده بی شک چند گام جلوتر از مردها هستند. بیشتر زن ها نوعی آینده نگری ذاتی دارند که آنها را به سمت درست خرج کردن و به فکر آینده بودن می کشاند. خیلی از زن ها به حکم فطرت می دانند که باید قناعت بکنند و پایشان را به اندازه گلیمشان دراز کنند. همین خلق و خوی آنها است که باعث شده همیشه حتی خانواده هایی که درآمد زیادی ندارند آبرومندانه زندگی کنند و دستشان را مقابل دیگران دراز نکنند هر چند برخی خانواده ها هستند که چون زنان آنها مدیریت منابع مالی را بلد نیستند با آن که درآمد بیشتری نسبت به بسیاری از خانواده ها دارند، اما همیشه کم می آورند و معلوم نیست که پول هایشان صرف چه کارهایی می شود.

شاید بشود زن را نقطه پرگار مدیریت اقتصادی خانواده دانست چون او واقعا کسی است که از ریز درآمدها باخبر است و می داند که خانواده برای ادامه حیات همراه با رفاه نسبی و آرامش به چه چیزهایی احتیاج دارد. برخی زن ها حتی ترفندهای مخصوص به خودشان را نیز به کار می برند و مثلا به جای خرید های روزانه از مغازه های لوکس، کالاهای مورد نظرشان را تقریبا با همان کیفیت از مغازه های معمولی تر می خرند تا از این طریق نه خانواده دچار کمبود شود و هم بتواند مابه التفاوت قیمت کالاها را پس انداز یا در بخش های دیگر خانه صرف کند.

در واقع در خانه زن حرف اول را می زند و نوع نگاهش به زندگی و دخل و خرج بسیار تعیین کننده است. برای همین است که معلمان علم اقتصاد می گویند اگر زن نگاهی مقتصدانه داشته باشد این نگاهش به دیگر اعضای خانواده هم سرایت می کند. در واقع حرف آنها این است که اگر زن فردی تجمل گرا، دوستدار مصرف و مجذوب کالاهای تازه به بازار آمده باشد خانواده او نیز چنین نگاهی پیدا می کنند و اگر او آدمی مدیر و قناعت پیشه باشد دیگران نیز از او تبعیت می کنند.

اما همین زن ها که مدیران اقتصادی خانه اند وقتی کار می کنند و پول درمی آورند، به واسطه همین استقلال اقتصادی می خواهند سالار خانه هم باشند. اینجاست که مدیریت اقتصاد که فراموش می شود، خود آنها عامل بحران و تنش در زندگی مشترک می شوند.

● ماجرای آقای الف، ب، ج

حالا دیگر خیلی ها داستان آقای الف را می دانند همانی که عادت کرده بود با رسیدن فیش حقوقی به دستش و پرشدن حسابش بلافاصله برنامه های تفریحی اش را شروع کند و ظرف چند روز تمام درآمدش را خرج کند، همانی که همسرش از دست این اخلاق او به تنگ آمده بود و معتقد بود این رسم زندگی مشترک نیست.

آقای الف همیشه به خودش فکر می کرد و می گفت چون تمام ماه کار می کند حق دارد تا درآمد ماهانه اش را خرج خوشگذرانی هایش بکند اما همسرش معتقد بود اگر ملاک زندگی مشترک این است پس چرا او که همه ماه سخت کار می کند مجبور است به جای شوهرش قبوض را بپردازد و خرج خانه را بدهد.

اما آقای ب مردی آینده نگر است. او و همسرش از همان ابتدای زندگی هدف مشترک درازمدتی را برای خودشان تعریف کردند و گفتند که پس از ۵ سال باید خانه بخرند، این کار نیز مستلزم داشتن پس انداز است که با تلاش ۲ نفر محقق می شود اما پس از مدتی آن دو دچار مشکل شدند چون هر کدامشان مدعی بودند که خودشان بیش از دیگری پس انداز کرده اند و در خرید خانه سهم بیشتری داشته اند.

البته طرحی که آقای ج شکل این مشکل را حل کرد. او نیز مثل آقای ب به دنبال خرید خانه بود اما با همسرش تفاهم کرد که هر دو ماهانه مبلغ مشخصی را برای خرید خانه پس انداز کنند تا مثل آن دو زوج دچار مشکل نشوند. آنها وقتی خانه ای مشترک خریدند دقیقا مشخص بود که هر کدام چه سهمی از خانه دارند چون می دانستند که دقیقا هر کدام چه مقدار پول پس انداز کرده بودند.

ماجرای آقای الف، ب، ج اگر چه یک ماجرای داستان گونه است اما با زندگی خیلی از ما آدم ها تطابق دارد. موضوعی که ماجرای این آقایان آن را دنبال می کند نحوه خرج کردن درآمد خانواده بویژه پول های مشترک است؛ همان پول هایی که می تواند عامل اتحاد یا دعواهای یک خانواده باشد. البته داستان این سه مرد، این نکته را هم گوشزد می کند که اقتصاد در زندگی مشترک وقتی سر و سامان می گیرد که زن و مرد هر دو با هم همدل و هم برنامه باشند و هر دو دوشادوش هم به فکر بهبود اوضاع مالی شان باشد چون در زمینه مسائل مالی نیز مثل همیشه یک دست صدا ندارد.

● پول های مشترک: با احتیاط وارد شوید

اگر زندگی مشترک است پس پول ها هم باید مشترک باشد ؛ این باور عموم مردم است حتی امروز بیشتر پسرها برای ازدواج دنبال دخترهایی می گردند که خودشان درآمد دارند و اصطلاحا دست به جیب هستند. حساب کردن روی پول زن حالا برای خیلی از مردها یک عادت شده، حتی برای بعضی ها به یک برگ برنده تبدیل شده چون در طول سالیان به این نتیجه رسیده اند که خرج کردن درآمد زن در خانه بیشتر مواقع به داد چرخ لنگان زندگی می رسد و خیلی از کمبود ها را جبران می کند. این یک باور عمومی است اما این که واقعا درست است که پول زن خرج زندگی شود و مرد همیشه روی آن حساب باز کند؟ یا درست است که زن تمام درآمدش را برای خودش پس انداز کند و سهمی از آن را وارد زندگی نکند؟

پاسخ دادن به این سوالات کار خیلی سختی است چون زندگی تک تک ما آدم ها آنقدر پیچیده است که هرگز نمی شود نسخه ای واحد برای آن پیچید یعنی اگر در زندگی یک زوج آوردن پول زن به خانه به خانواده و استحکام آن کمک می کند ممکن است در زندگی زوجی دیگر این کار باعث نابسامانی و به وجود آمدن مشکلات بعدی شود.

آنچه مسلم است این است که از نظر قانون و شرع، پولی که زن درمی آورد به خودش اختصاص دارد و هیچ کس به غیر از او حق ندارد در مورد اموال او و نحوه استفاده از آن اظهار نظری بکند. پس خواسته زن در اولویت قرار دارد یعنی اوست که باید تصمیم بگیرد که آیا درآمدش را به خانه بیاورد یا آن را برای خودش پس انداز کند. هرچند که همین قانون و شرع هم به مرد خانه اجازه می دهد که با کارکردن و پول درآوردن همسرش مخالفت کند.

اما آنچه که امروز در اطراف ما اتفاق می افتد چیزی متفاوت با این است یعنی بعضی زن ها به این باور رسیده اند که آنها نیز مثل مرد زندگی شان باید در هزینه ها سهیم شوند و بار بخشی از مخارج را به دوش بکشند. در مقابل بعضی زن ها نیز فکر می کنند اگر اموالشان را برای خودشان نگه دارند بدون آن که وارد درگیری های مالی احتمالی با همسرشان شوند بزودی صاحب اموالی می شوند که در نهایت همسر نیز می تواند از آنها استفاده کند.

انتخاب یکی از این دو راه بر عهده زن است هر چند که راه سومی هم وجود دارد که بینابینی است و زن در آن بخشی از درآمدش را خرج خانه می کند و بخش دیگر را برای خودش پس انداز می کند. ولی در این میان مردهایی هستند که چه از روی ناچار و چه از راه سوءاستفاده به درآمد زن تکیه می کنند و اگر روزی زن شغلش را از دست داد یا دیگر حاضر به آوردن درآمدش در خانه نشد نمی توانند به تنهایی روی پای خود بایستند. شاید این یکی از بدترین اتفاقات ممکن باشد چون به هر حال هنوز هم با همه تغییرات جوامع بشری باز هم این مرد است که وظیفه چرخاندن چرخ زندگی را به عهده دارد. البته باز هم می گویم که انتخاب شیوه زندگی و نحوه خرج کردن درآمدها بسته به توافقی است که زن و مرد با هم دارند.

اما نکته ای که نباید فراموش شود این است که احساس مشترک درباره مخارج خانواده زن و مرد نمی شناسد. اگر زن کار می کند و می خواهد همه پولش را برای خود و آینده اش پس انداز کند و مرد به تنهایی چرخ زندگی را بچرخاند، مرد حق دارد مانع کارکردن همسرش شود و از او بخواهد خانم خانه باشد و او همه خرج خانه را درآورد.

● آینده مال ماست اگر...

هیچ کس از خوب زندگی کردن بدش نمی آید، هیچ کس از داشتن زندگی مرفه با آرامش خیال خسته نمی شود، هیچ کس نیست که پشتوانه محکم مالی را دوست نداشته باشد اما وقتی اوضاع اقتصادی خانواده خوب نیست یا اگر کمی ولخرجی شود اوضاع از حالت تعادل خارج می شود پس چاره ای جز تطابق پیدا کردن با شرایط وجود ندارد.

قناعت کردن به ظاهر کار سختی است، وقتی تازه وارد این عرصه شده ای نیز کار راحتی به نظر نمی رسد اما وقتی به مرور زمان پی ببری که قناعت کردن اگر چه به معنی دل بریدن از بعضی خواسته ها است اما استقلال و بی نیازی که از آن به دست می آید طعمی دارد که با هیچ چیز دیگر دنیا قابل مقایسه نیست. پس از همین امروز بیایید تا واقع بینانه جایگاه اقتصادی مان در اجتماع را ترسیم کنیم و با کنار گذاشتن بعضی زیاده خواهی ها، پایمان را اندازه گلیم مان دراز کنیم و بهتر زندگی کردن را به وقتی موکول کنیم که با سعی و تلاش بیشتر از قبل توانسته ایم درآمدی بیشتر به دست بیاوریم.

   


نظرات()   

**مقالات روانشناسی**

****زندگی سالم****